Türkçenin kayıt altındaki ilk döneminden (Orhun Yazıtları, 8. yy) günümüz Türk ceza hukukuna (TCK m.82/k, 2005) uzanan yaklaşık 1400 yıllık süreçte törü / töre sözcüğünün anlam evrimi, bu çalışmada art zamanlı semantik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Sözcüğün 732’de devleti kuran üst norm olarak (“türük bodunın ilin törüsin tuta birmiş, iti birmiş”, KT D2), 1069-70’te kozmik adalet ilkesi olarak (Kutadgu Bilig B.3471-72) ve 2005’te kasten öldürme suçunun ağırlaştırıcı nitelikli hâlinin yasal adı olarak karşımıza çıkması, alan yazınında daha önce sistematik biçimde belgelenmemiş bir anlamın tersine dönüşüm sürecine işaret etmektedir. Çalışmanın temel savı, söz konusu dönüşümün anlam daralması, kötüleşmesi ve bağlam kaymasının kümülatif ve birbirini besler işleyişinin ürünü olduğudur. Bu bileşik süreç “semantik inversiyon yapısı” olarak kavramlaştırılmış ve Traugott ile Dasher’ın (2002) tarihsel pragmatik çerçevesi içinde konumlandırılmıştır. Yöntem olarak Tekin (2003) edisyonunun tam metin taramasıyla 33 geçiş ve beş formül tipi saptanmış, Divanü Lügati’t-Türk ile Kutadgu Bilig’de kozmolojik doruk niceliksel verilerle belgelenmiş, Moğol-Osmanlı Dönemi’nde beş halkalı terminoloji sürekliliği ve 1858-1926 kodifikasyon sürecinde normatif kopuş izlenmiştir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2013 tarihli emsal kararı (E.2013/1-355), inversiyonun ceza hukuku söylemi katmanında tamamlandığını teyit etmektedir. Bulgular, kanunilik ilkesi tartışmaları ve uluslararası insan hakları normlarıyla (CEDAW 2005, A/60/38, para.363) uyum açısından özgün bir katkı sunmaktadır.
Semantik inversiyon, törü / töre; art zamanlı anlambilim, Orhun Yazıtları, Kutadgu Bilig.